Proteinler

  1. Proteinler:

Protein, büyüme, gelişme, yıpranan hücrelerin onarımı ve sağlıklı yaşam için gerekli bir besin öğesidir. Yapı taşları amino asitlerdir. Proteinler, hücrenin temel yapı taşlarıdır. İki grupta incelenir.

  1. BASİT PROTEİNLER:  Yapılarında sadece amino asitler bulunur. Albümin, globülin, gliadin, glutelin, protamin basit proteinlerdir. Ekmeğin kabarmasını sağlayan gluten basit proteinlere bir örnektir.
  • BİLEŞİK PROTEİNLER: Yapılarında amino asitlere ek olarak nükleik asit, karbonhidrat, fosforik asit gibi protein dışında maddelerde bulunur. İsmini de birleştiği protein olmayan maddelerden alır.

Protein Kaynakları:

Hayvansal Protein Kaynakları:: yumurta, sığır eti, tavuk eti, koyun eti, balık, karaciğer, böbrek, inek sütü, peynir, çökelek vb. gibi hayvansal kaynaklar aynı zamanda iyi kaliteli protein yönünden zengin kaynaklardır.

Bitkisel Protein Kaynakları: Sindirimleri güç olduğu için düşük kalitede protein içeren patates, pirinç, mısır, soya fasulyesi, nohut, mercimek, fasulye, susam, yer fıstığı, ceviz, fındık ve buğday ürünleri proteince zengin kaynaklardır.

Bunların dışında yeşil sebze ve meyvelerde düşük oranda bulunur.

Protein Kalitesi:

Anne sütü ve yumurta vücuda alındıklarında % 100 ‘ü kullanılır ve örnek protein olarak tanımlanır.

Süt, et gibi diğer hayvansal besinlerin % 91- 100 sindirildiği için bunlara iyi kaliteli proteinler denir.

Kuru baklagiller ve tahıllar düşük kaliteli proteinlere örnek verilir.

Proteinlerin Vücut Çalışmasındaki Görevleri:

  • Hücrenin yapı taşıdır. Hücre oluşumunda rol oynar ve hasarlı hücreleri onarır.
  • Zeka gelişimi için gereklidir.
  • Vücuttaki antikorları oluşturur. Ödemi önler.

EKSİKLİĞİNDE: Siroz oluşabilir. Büyüme yavaşlar. Ciltte yaralar oluşturur.

Amino Asitler:

Proteinlerin yapı taşları olan amino asitler iki gruba ayrılır.

  1. ELZEM AMİNO ASİTLER ( EKZOJEN AMİNO ASİTLER):

Vücutta sentezlenmeyen dışarıdan besinler aracılığı ile alınması zorunlu olan amino asitlerdir.

  • ELZEM OLMAYAN AMİNO ASİTLER (ENDOJEN AMİNO ASİTLER):

Besinlerle alınması zorunlu olmayan vücutta sentezlenebilen amino asitlerdir. Proteinlerde yaygın olarak bulunan en izlem olmayan amino asitler alanın aspartik asit, serin, sistin, sistein, glutamik asit, glisintroin, prolin ve hidroksiprolindir.