Yapay Yağmur Nedir? Kimler Ne Şekilde Bu Yöntemi Kullanmaktadır?

Hava olaylarıyla uğraşmak doğal ekolojinin bozulmasına neden olur. Sözü sizce doğru mu? Bu düşünceyle başlamış olduğum araştırma tutkumun sonuçları sizce beni nereye götürmüş olabilir? Hadi birlikte söyle bir yolculuk yapalım.

www.herseyce.com

Bazı iklim bilimciler böyle bir olayın sıfırdan bir yağışı başlatmadığını, tam aksine bir yerde olması gereken yağışın, bulut tohumlama sonrasında istenilen bölgeye taşındığını söylemesi üzerine akla şu soru geliyor. Gelişmiş sömürgeci ülkeler, gelişmekte olan teknolojisi ilerlememiş ülkelerin yağışlarını bile ellerinden alarak onları kuraklığa mahkum mu ediyor?

Yapay yağmur kısaca; mevcut buluttan insan müdahalesi ile yağış elde etme yöntemidir. Temel ihtiyaç doğrultusunda enerji ihtiyacını karşılamak, kurak bölgelerde su temini, sisi dağıtmak amacıyla kullanılmaktadır. Temelinde ise yağışa uygun sıcaklıkta olan bulutlara yoğunlaşma çekirdeklerini dışarıdan suni olarak verilmesiyle gerçekleştirilmektedir.

www,herseyce.com

 Çin hava koşullarına müdahale etmek için 5,5 milyon kilometrekarelik alanda deneyler yapmaya başlamıştır. Pekinden gelen açıklama 2025’te hava durumunu kontrol edebilecekleri sistemi oluşturacaklarıdır. Bu aynı zamanda ne anlama geliyor?

www.herseyce.com

Bu olay aslında yeni değil 2008 yılında da Pekin Olimpiyat Oyunlarında yağmur yağmasını engellemek için 21 noktadan, gümüş iyodürün yanı sıra çeşitli kimyasal maddeler içeren binden fazla bomba havaya fırlatılmıştır. Bulut tohumlama olarak bilinen bu yöntemle, bulutlar etkinlik alanına ulaşmadan yağmurun erken yağması sağlanmış ve Olimpiyatlar rahat bir şekilde yapılmıştır. Peki bu doğru mu? Bilim adamları bu konuda ikiye bölünmüş durumda. Peki sizce hangisi doğru?

www.herseyce.com

Çin bu konudaki araştırmalarını hızla sürdürürken,  Hindistan gelişmeleri kaygıyla ile izlemektedir. Tarımın muson yağmurlarına bağlı olduğu komşu ülke ayrıca, Himalaya Dağları’ndaki toprak kavgasında, Pekin’in elini güçlendirmesinden endişe duymaktadır.

1940’lı yıllarda gümüş iyodürün kullanılmasıyla başlayan çalışmalar, 1960 ta ABD tarafından geliştirildi ve günümüzde 24 ülke tarafından uygulanmaya başlandı. Türkiye’nin de bu ülkeler içinde yer aldığını biliyor muydunuz? Türkiye’de 1990’larda İSKİ tarafından İstanbul’da ve değişik zamanlarda İzmir ve Ankara’da uygulanmış bir yöntemdir. Bulut tohumlama olayı Türkiye’de günlük dilde yağmur bombası’ adıyla anılmaktadır.

www.herseyce.com

Peki bu olay nasıl gerçekleşiyor bunu hakkındaki bilgiyi de şöyle verelim. Yağışın olabilmesi için öncelikli olarak mutlaka bulutun olması gerekiyor. Bulutların istenilen düzeyde soğuması beklendikten sonra havada doğal olarak bulunan ve yoğunlaşma çekirdeği adı verilen zerreciklerin üzerinde su birikmeye başlıyor. Buradaki damlalar Büyümeye başladıkça yerçekimine karşı koyamayarak yere doğru düşmeye başlıyor.

www.herseyce.com
www.herseyce.com

 Yoğuşmanın başlaması için yeterince soğumasına rağmen ortamda yoğunlaşma çekirdekleri yoksa yağış olmuyor. Suni yağışta ise bulutlara buz parçacıkları verilerek yağış oluşturulmaya çalışılır. Bulut tohumlamada; amonyum nitrat, kadmiyum iyodür, bakır sülfür, kurşun iyodür, CO2 buzu ve gümüş iyodür kullanılabilmektedir.

Bulut tohumlamada dikkat edilmez ise olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilir. Bunların ne olduğunu merak ediyorsanız kısaca dolunun artması veya yağışın azalması gibi önemli bulguları söyleyebilirim.

www.herseyce.com

Uygulama oldukça hassas olduğu için dikkat edilmesi gereken bazı aşamalar bulunmaktadır. Bunlar kısaca rüzgar durumu, hava şartları, havanın yükselme hızı, soğumuş su damlacıkları, damlacıkların birleşerek büyüme özellikleri, çekirdek konsantrasyonu özellikleri göz önüne almak sayılabilir. Tohumlamadan 15 dakika ile 1 saat içinde yağış başlayabilir.  Genellikle yaz mevsimindeki kümülüs bulutları ile kışın görülen alçak bulutlar suni yağış için uygun şartlardır.

Bir araştırmada, yamaçtan yükselmekte olan orografik bulutlarda bulut tohumlamanın yağış artışına neden olduğu görülmüştür. Stratiform bulutları ise ince bulutlar oldukları için tohumlama ile yağış bırakırlar ve daha sonra yok olarak yerlerini  açık havaya bırakırlar.

Tohumlama işlemi birkaç türlüdür.  Genel olarak uçaklar, yerden havaya atılan roketler ve jeneratörler tercih edilmektedir. Jenaratörler yerden havaya yoğunlaşma zerreciklerini püskürtürler. Bulut tohumlamanın yağışı %5 ile %20 arasında artırdığı görülmüştür. Türkiye’de bulut tohumlamaya itiraz eden bir çok bilim adamı bulunmaktadır. Hava olaylarıyla oynanarak birçok dengenin bozulduğunu söylemektedirler.  

Bu uygulama ilk defa Irving Langmuir ve Vincent Schaefer 1940’ların sonlarında yapmıştır. Uçaktan bulutlara CO2 buzu atarak denediler. Bulut tohumlama işini Bernard Vonnegut gümüş iyodür kullanarak yapılmıştır. (1947). Gümüş iyodür kuru buzdan (CO2 buzu) daha kolay kullanıma sahiptir ve günümüzde de halen çoğunlukla gümüş iyodür kullanılmaktadır.